شيخ ذبيح الله محلاتى
40
رياحين الشريعة در ترجمه دانشمندان بانوان شيعه ( فارسي )
پسر عمويش على قلى خان واله معروف ششانگشتى اشعار ديوان او بالغ بر دو هزار بلكه زيادتر و كتاب رياض الشعراء كه شرح حال دو هزار و پانصد تن از شعرا است كه يك نسخه رياض او در كتابخانه ملى تهران موجود است از آثار قلمى او است و اشعار زيادى دربارهء معشوقهاش خديجه سلطان مذكور سروده از آن جمله گويد . از دختر عمّ خويش دارم فرياد * زان ظالم جور كيش دارم فرياد فرياد كسان بود ز بيگانه و من * پيوسته ز قوم و خويش دارم فرياد واله ز فراق روى جانان مردم * در هند غريب و زار حيران مردم نگذاشت اثر ز هستيم مهر رخش * مردم ز غم خديجه سلطان ، مردم جانانه مرا بىسروسامان كرده است * آشفتهام آن زلف پريشان كرده است گفتى كه ترا كرده چنين آواره * آواره مرا خديجه سلطان كرده است اين نامه نه نامه راحت جان من است * مكتوب نگار سستپيمان من است آن چيز كزان به نبود آن من است * يعنى خبر خديجه سلطان من است منقول از مجمع الفصحا و قاموس الاعلام . هاشميه اصفهانيه در جلد 3 همين كتاب تحت عنوان ام الفضائل در حرف الف پاره از فضائل اين بانو را شرح دادم و در اينجا عبارت ريحانة الادب را بالفاظها نگارش مىدهيم در ج 4 ص 307 گويد هاشمية سيدة جليلة اصلية حسبيّة نسبيّة نجيبة عالمة عارفة فاضلة كاملة فقيهة حكيمة بانو علويه امينية دختر حاج سيد محمد على امين التجار اصفهانى و زوجهء عموزادهاش حاج ميرزا آقا معين التجار از نوادر روزگار و در فضل و كمال و علوم عربيه و مراتب معقول و منقول و بيان از مفاخر زمان و مشار بالبنان و عمر عزيز او در تحصيل علوم شرعيهء ادبيهء و فقهية و اصوليه و تكميل معارف حقه دينيه اسلاميه معقولا و منقولا صرف شده و نخست مقدمات لازمه معموله را نزد حاج آخوند زفرهء خوانده و اخيرا تحصيلات عاليه را فقها و اصولا منقولا و معقولا حكمتا